Việt Nam vừa trải qua một năm 2009 đầy ắp sự kiện, hòa trong sự thăng trầm của nền kinh tế toàn cầu. Tuần cuối của năm là thời điểm hợp lý để chúng ta nhìn lại những sự kiện chính trị - xã hội – kinh tế nổi bật trong 365 ngày qua, thông qua các phát ngôn đáng nhớ nhất.
Các phát ngôn được sắp xếp theo thứ tự thời gian diễn ra sự kiện gắn với chúng, không theo ý nghĩa hoặc tầm quan trọng, và được tổng hợp và bình luận với tinh thần “ôn cố tri tân” để cùng vui vẻ chào đón năm mới 2010.
* * *
Đại dự án bô-xít thu hút sự chú ý của công luận
Đại dự án bô-xít Tây Nguyên thực chất là một tập hợp dự án khai thác mỏ bô-xít ở tỉnh Lâm Đồng và Đắk Nông thuộc khu vực Tây Nguyên.
Từ năm 2001, trong Ðại hội IX, dự án này đã được Bộ Chính trị thông qua. Ngày 1/11/2007, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 167 phê duyệt quy hoạch phân vùng, thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng quặng bô-xít từ giai đoạn 2007-2015, có xét đến năm 2025.
Cho tới kỳ họp thứ 5 QH khóa 12, đại dự án bô-xít đã thu hút dư luận ở mức chưa từng thấy từ trước đến nay, với vô số ý kiến trái chiều - ủng hộ mạnh mẽ và phản đối quyết liệt, từ cả phía Chính phủ, giới khoa học, báo chí lẫn thường dân.
Thật khó mà chọn được một phát ngôn tiêu biểu trong một sự kiện thu hút công luận như vậy. Tuy nhiên, Phát ngôn & Hành động Ấn tượng xin được coi phát biểu sau đây của nhà sử học, đại biểu QH Dương Trung Quốc như là phát ngôn hợp lòng dân và trung tính nhất.
"Vì sao một chủ trương lớn như thế, quan trọng như thế, có thể làm thay đổi Tây Nguyên như thế và đã được chuẩn bị lâu như thế, mà đến lúc này (giữa kỳ họp thứ 5, QH khóa 12) QH mới có cơ hội được bàn đến? Phải chăng đây có vấn đề trong cái nguyên lý "ý Đảng lòng dân", hay giữa chủ trương của Chính phủ và lòng dân còn có một khoảng cách?"
Nhà sử học Dương Trung Quốc. Ảnh: VNN
Ông Dương Trung Quốc đã đề cập tới một vấn đề đáng chú ý nhưng có vẻ ít được bàn tới bấy lâu nay: vai trò và quyền lực của QH trong mối quan hệ với cơ quan hành pháp, sự tham gia của QH trong những dự án kinh tế lớn của đất nước, trách nhiệm của Chính phủ trong việc cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời và minh bạch cho QH (thay vì để tới khi kỳ họp diễn ra được 2-3 ngày, Chính phủ mới có báo cáo gửi QH về dự án bô-xít).công luận như vậy.
Cho tới nay, có thể nói đại dự án bô-xít đã được thu nhỏ về quy mô, triển khai thí điểm bằng hai nhà máy bô xít Tân Rai, Nhân Cơ, và đang diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của công luận. Nhưng nó thực sự đã là một sự kiện lớn của đời sống nước ta năm 2009 và chứng tỏ một điều: Người dân giờ đây cũng rất quan tâm tới những vấn đề lớn lao của xã hội, chứ không phải ai cũng có thái độ bàng quan hay chỉ cắm cúi lo bữa ăn từng ngày.
Năm hạn của nghề đánh máy
Ngày 4/9/2009, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đăng lại tin của báo nước ngoài: “Hải quân Trung Quốc diễn tập tại Biển Đông”.
Do bài báo được chọn dịch và đăng này có nội dung trái với lập trường của Việt Nam về chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, nên đã gây phản ứng gay gắt trong dư luận Việt Nam. Ban Tuyên giáo TW ngày 29/9 đã quyết định kỷ luật khiển trách cá nhân ông Đào Duy Quát - TBT báo điện tử Đảng Cộng sản - và khiển trách tập thể ban biên tập.
Tổng biên tập Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam Đào Duy Quát. Ảnh: Tuổi trẻ
Xung quanh sự vụ này, ông Đào Duy Quát giải thích: “Chúng tôi coi đây là một tai nạn nghề nghiệp, vì cậu đánh máy lúc bấy giờ đã quá giờ, cậu ấy đánh xong và đang định hỏi thì lại quên mấy cái chữ biên tập… cái chữ “ngang ngược” viết ở ngoài, thì cậu đánh máy nhận rồi nhưng không đưa vào, nên tự nhiên làm sai lệch thông tin”.
Nghề đánh máy quả là khổ. Nhưng vận xui nào phải đã hết. Chừng một tháng sau, ngày 28/10, đến lượt cô N.T.H.Vân, nhân viên đánh máy ở Trung tâm Tư vấn và Phát triển Thương hiệu Chất lượng TP.HCM (NATUSI) bị buộc thôi việc. Bà Nguyễn Thị Sinh – GĐ NATUSI - cho biết cô Vân đã nhầm lẫn viết tên VEDAN vào danh sách được giải thưởng “Top 100 sản phẩm vì sức khỏe cộng đồng 2009”.
“Các sai phạm của cô Vân quá nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến uy tín của trung tâm NATUSI và lãnh đạo các Bộ, ngành có liên quan đến chương trình tuyên dương, gây dư luận xấu về việc VEDAN đạt giải thưởng… Do những sai sót nghiêm trọng đó, Ban GĐ NATUSI đã ra quyết định buộc thôi việc cô N.T.H.Vân” - bà Sinh nói.
Bà Nguyễn Thị Sinh – GĐ NATUSI. Ảnh: vietbao
Có thể coi hai phát ngôn trên đây thuộc hàng “đáng nhớ” của năm, không phải vì chúng có ý nghĩa gì trọng đại, mà bởi lẽ nó cho chúng ta thấy một nét tâm lý chung: Những lúc bối rối, người ta thường hay thanh minh và bị lỡ lời; mà lạ một điều là lại chỉ lỡ lời đổ lỗi cho người khác (nhất là cho cấp dưới, những người khó có điều kiện phân bua, ví dụ mấy cô cậu đánh máy) thôi, chứ ít thấy ai lỡ miệng theo kiểu thừa nhận: “Ôi, tôi sai rồi!”.
Kết luận: Đánh máy là nghề thậm nguy hiểm!
Sóng gió trên Biển Đông do các động thái của Trung Quốc
2009 là một năm mà tình hình bảo vệ chủ quyền và các hoạt động đánh cá trên Biển Đông của chúng ta gặp khá nhiều căng thẳng, đến mức đã nảy sinh một phép ẩn dụ để mô tả tình trạng này: “Biển Đông nổi sóng”
Vào tháng 5, Trung Quốc đã gửi công hàm tới LHQ, đi kèm một bản đồ thể hiện đường yêu sách 9 đoạn (tức “đường lưỡi bò”) trên Biển Đông, đòi tới 80% diện tích Biển Đông.
Từ đó đến nay, liên tiếp có những vụ “tàu lạ” đâm chìm tàu đánh cá Việt Nam, và đặc biệt nghiêm trọng là việc tàu của phía Trung Quốc nhiều lần bắt giữ, hành hung, tịch thu tài sản ngư dân Việt Nam đang đánh cá trên vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam, rồi nhiều khi còn bắt chuộc.
Chủ tịch UBND huyện đảo Hoàng Sa, ông Đặng Công Ngữ. Ảnh: VNN
Đã có rất nhiều phát ngôn được đưa ra, có ý nghĩa khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với một phần lãnh thổ không thể chia cắt trên Biển Đông, đồng thời lên án cách ứng xử vi phạm luật quốc tế của phía Trung Quốc.
“Đây là mảnh đất thiêng liêng của Tổ quốc, là máu thịt của tôi, của dân tộc và của Tổ quốc mình. Nhiệm vụ trước mắt của chúng tôi là sẽ tiếp tục đấu tranh để bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ biển đảo. Hoàng Sa là của Việt Nam” - Chủ tịch UBND huyện đảo Hoàng Sa, ông Đặng Công Ngữ, phát biểu ngày 25/4.
“Với đường lưỡi bò, Trung Quốc mặc nhiên coi hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền của mình và muốn biến Biển Đông thành sân sau, ao nhà” - ông Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban biên giới Chính phủ, nhận định ngày 7/9.
Nguyên Trưởng ban biên giới Chính phủ Trần Công Trục. Ảnh: Thanh niên
“Việt Nam khẳng định chủ quyền không thể tranh cãi đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Việc Trung Quốc cử tàu đến hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo này” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, bà Nguyễn Phương Nga, tuyên bố ngày 27/11.
Và còn nhiều nữa những phát ngôn của các quan chức, lãnh đạo hiệp hội, học giả... Cho dù không bất ngờ, ý nghĩa đặc biệt của những phát ngôn này là tất cả đều đã thẳng thắn và công khai đề cập tới vấn đề chủ quyền của đất nước, có liên quan tới quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Những phát ngôn ấy thể hiện ý chí chung của toàn dân tộc: bảo vệ chủ quyền đất nước. Và điều quan trọng là nó cũng nhắc nhở chúng ta rằng mặt trận ngoại giao là một mặt trận mà mọi quốc gia đều không thể xem thường, nhất là trong thế giới toàn cầu hóa hiện nay.
Bão tàn phá miền Trung, gây tranh cãi, tranh cãi và tranh cãi…
Hai cơn bão gây hậu quả lớn nhất trong năm nay là bão số 9 và số 11: Ngoài thiệt hại nghiêm trọng về người và của, hai trận bão còn để lại ấn tượng nặng nề bởi những vụ đôi co giữa các cơ quan liên quan.
Đầu tiên là vụ “lời qua tiếng lại” giữa chính quyền tỉnh Quảng Ngãi và Trung tâm Khí tượng Thủy văn Trung ương (TT KTTV TW), xoay quanh việc phải chăng dự báo thời tiết sai?
 |
| Ông Trần Văn Sáp. Ảnh: VNN |
- Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Phạm Đình Khối: Chúng ta không thể chấp nhận kiểu dự báo như bên khí tượng vừa rồi. Bệnh chủ quan cộng với dự báo sai đã đưa đến những hệ lụy ghê gớm. (30/9)
- Phó Giám đốc TT KTTV TW Trần Văn Sáp: Dự báo bão số 9 đảm bảo đúng vùng ảnh hưởng. (1/10)
- Bộ Tài nguyên Môi trường: Dự báo (của TT KTTV TW) là tương đối sát với diễn biến bão, mưa, lũ xảy ra trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi… Nhận định (dự báo thời tiết sai) là phủ nhận cố gắng, công sức của hàng nghìn cán bộ, nhân viên ngành khí tượng thủy văn. (3/10)
- Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Phạm Đình Khối: Tôi vẫn xác nhận rằng việc dự báo cơn bão số 9 riêng với tỉnh Quảng Ngãi là không đúng.(đêm 3/10)
Một tháng sau, đến lượt cơn bão số 11 mang tai họa đến cho dân chúng và “ném quả táo bất hòa” vào chính quyền và dư luận, về chủ đề “có phải thủy điện xả lũ làm chết dân”.
Giờ đây, sau tất cả những thiệt hại, tổn thất nặng nề, thiên tai cũng để lại cho chúng ta nhiều vấn đề cần suy nghĩ, giải quyết:
Đó là vai trò của truyền thông, sự kết hợp giữa giới truyền thông và cơ quan khí tượng trong việc dự báo và diễn giải thông tin dự báo thời tiết;
Đó là sự cần thiết phải phổ cập những kiến thức căn bản về thời tiết, khí hậu để các cơ quan chính quyền và mọi người dân (nhất là cư dân ở những vùng hay phải đương đầu với bão lớn) đều hiểu rõ về thiên tai, về cảnh báo bão và có biện pháp chủ động đối phó.
Đó là sự phối hợp giữa các hồ thủy điện, và rộng hơn nữa, giữa các cơ quan chức năng, đặc biệt ở những địa phương nhạy cảm với thiên tai, để có kế hoạch hành động rõ ràng, thông báo trước tới người dân, có biện pháp giúp dân di dời và giảm thiểu thiệt hại.
Thiên tai là cái không dự báo được chính xác hoàn toàn, nhưng miền Trung là khu vực mùa mưa bão hàng năm đều chịu thiên tai, thì hầu như người Việt Nam nào cũng biết, chính quyền địa phương lại càng biết. Không thể ngăn chặn thiên tai nhưng chắc phòng chống, hạn chế thiệt hại thì có thể.
(còn tiếp)
Loạn giá vàng, hàng trăm nhà đầu tư ôm hận
Chỉ trong hai ngày (11-12/11), giá vàng đã điên loạn sốt rồi hạ nhiệt, khiến bao nhiêu người kinh doanh rơi vào tình cảnh khổ sở: đổ xô đi mua vào lúc giá vàng sốt cao nhất (28-29 triệu đồng/lượng), sau đó thất thểu chờ bán với giá 25-26 triệu đồng/lượng.
Và đây là ý kiến của Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu: “Trong lúc thị trường vàng bất ổn, người dân phải tỉnh táo, xâu chuỗi thông tin và bình tĩnh nhìn nhận để quyết định nên hay không nên mạo hiểm theo kiểu “bầy đàn”.
Tôi cũng muốn chia sẻ với người dân rằng, khi nắm giữ tài sản thì phải tìm cách bảo quản giá trị của chúng bằng những kênh đầu tư một cách an toàn và có lợi, tránh lãng phí của cải bằng cách đầu cơ theo phong trào một cách không cần thiết, đồng thời tạo nên sự bất ổn cho thị trường”.
 |
| Thất thểu ngồi chờ bán vàng tháo lỗ. Ảnh: VNE |
Chúng ta ghi nhận những chia sẻ của Thống đốc NHNN với người dân, và tin rằng ở cương vị quan chức đứng đầu hệ thống ngân hàng, ông đã thông cảm và có trách nhiệm với những nỗi lo của dân chúng. Phát biểu của Thống đốc Nguyễn Văn Giàu đáng nhớ vì thế.
Tuy nhiên, cũng phải nói thêm rằng: Với tư cách cơ quan quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh vàng, NHNN cũng có phần trách nhiệm trong việc để xảy ra vụ “loạn giá” này. 18 tháng liền Nhà nước không cho phép nhập khẩu vàng, trong khi lại xuất khẩu lượng vàng khá lớn vào đầu năm. Điều này góp phần gây ra trận sốt vàng của tháng 11.
Ngoài ra, từ giác độ kinh tế vĩ mô mà xét, không thể trách người dân không hiểu biết mà vẫn lao vào đầu tư theo tâm lý “bầy đàn”. Bản chất của kinh doanh là mạo hiểm, nếu ai cũng không thích mạo hiểm và chờ đến khi hiểu biết mới đầu tư thì đã chẳng tồn tại thị trường kinh doanh vàng, chứng khoán, hối đoái, bất động sản…
Hiện tượng đầu tư và đầu cơ theo phong trào, “bầy đàn” chỉ cho thấy một điều: Thị trường của chúng ta quá thiếu thông tin minh bạch và quá thừa rủi ro, đến mức người dân không thể, không dám tin vào chính mình mà cứ phải “ngó sang bên xem thế nào”.
“Điều chỉnh tăng” tỷ giá hối đoái
Cũng trong lĩnh vực kinh tế, một sự kiện khác cũng khiến doanh nghiệp và người kinh doanh phải đặc biệt chú ý, đó là việc NHNN quyết định điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng lên 17.961 VND/USD, áp dụng từ ngày 26/11.
Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu cho biết: “Thủ tướng khẳng định Việt Nam không phá giá VND mà chỉ điều chỉnh linh hoạt tăng hoặc giảm ở mức độ hợp lý, dựa trên mối quan hệ với lãi suất, chỉ số giá tiêu dùng, diễn biến cán cân thanh toán quốc tế. Vì thế, đã quyết định điều chỉnh nhanh để can thiệp”.
Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu. Ảnh: VNN
Lời khẳng định “chỉ điều chỉnh linh hoạt” chứ “không phá giá VND” cũng là một phát ngôn đáng nhớ, thể hiện mong muốn bình ổn thị trường, bình ổn tâm lý doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các nhà đầu tư.
Tuy vậy, dù gọi là gì thì đây vẫn là một quyết định kịp thời, đưa tỷ giá chính thức về gần sát tỷ giá trên thị trường tự do, tạo động lực cho doanh nghiệp và người dân bán USD cho ngân hàng thay vì găm giữ, nhờ đó làm giảm căng thẳng về cung - cầu ngoại tệ.
Mặt khác, tỷ giá tăng chắc chắn có ảnh hưởng tới hoạt động xuất nhập khẩu, nhất là nhập khẩu sẽ trở nên đắt đỏ hơn. Cho nên, quyết định điều chỉnh tỷ giá xứng đáng được coi là một sự kiện kinh tế quan trọng của năm.
Điện hạt nhân và những câu hỏi đặt ra
Cũng thu hút sự chú ý của dư luận như đại dự án khai thác bô-xít, tuy không gây tranh cãi gay gắt bằng, là dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.
Mối quan ngại lớn nhất xoay quanh khả năng sản xuất điện hạt nhân an toàn, tránh những tác động tiêu cực, thậm chí nguy hiểm đối với môi sinh và con người, trong khi nước ta thiếu trầm trọng nhân lực cho ngành này, và nỗi lo về gánh nặng nợ quốc gia.
Một số phát ngôn tiêu biểu:
- GS.TS. Hoàng Đức Lượng (Bộ KH&CN): Nếu chỉ trông chờ vào đội ngũ hiện có và các cơ sở đào tạo hiện nay, chắc chắn Việt Nam sẽ thiếu nghiêm trọng nhân lực cho ngành điện hạt nhân sau 14-15 năm nữa.
- ĐBQH Đàng Thị Mỹ Hương: Nếu vay tới 75-85% vốn đầu tư, tức là phải lệ thuộc vào tài chính của nước ngoài thì liệu có làm chủ được mình? Điện hạt nhân trở thành gánh nợ của con cháu.
 |
| Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng. Ảnh: Tuổi trẻ |
Còn các ý kiến ủng hộ đến từ thực trạng, nhu cầu sử dụng điện của Việt Nam đang và sẽ là rất lớn, trong khi các nguồn nguyên nhiên liệu đang dần cạn kiệt, chúng ta có nguy cơ thiếu điện.
- Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng: Từ năm 2015 trở đi ta phải tính đến nguồn thay thế dần năng lượng hóa thạch truyền thống của ta. Vì than đang cạn dần, dầu khí cạn rất nhanh và cho đến giờ ta không có thêm năng lượng thay thế.
Sự phức tạp của vấn đề và các ý kiến trái chiều khiến quyết định của QH (biểu quyết thông qua hay bác dự án điện hạt nhân Ninh Thuận) trở nên căng thẳng, chịu nhiều sức ép.
Cuối cùng, QH đã bỏ phiếu thông qua dự án này. Quyết định nào cũng có thể được lòng người này mà làm mất lòng người kia, việc QH tán thành xây dựng nhà máy điện hạt nhân cũng vậy.
Tuy nhiên điều đáng nói trong câu chuyện điện hạt nhân, là cũng như với đại dự án bô-xít, do được mở rộng thông tin và tầm nhìn, người dân giờ đây đã rất quan tâm và có mong muốn được theo dõi, giám sát những vấn đề kinh tế - xã hội của đất nước, thậm chí đến cả một lĩnh vực tưởng như rất phức tạp và xa vời là điện hạt nhân.
Cách đây chỉ khoảng chục năm, nếu các dự án như khai thác bô-xít, sản xuất điện hạt nhân có được đưa ra, cũng không chắc đã thu hút sự chú ý của dư luận như ngày nay. Sự thay đổi này là một điều đáng mừng.
Câu chuyện “nhân thân tốt”
Không gian pháp đình ở Việt Nam năm 2009 nóng lên với một số vụ án lớn và một khái niệm bỗng trở thành “thuật ngữ” phổ biến: nhân thân tốt.
 |
| Ông Huỳnh Ngọc Sĩ. Ảnh: VNE |
Vụ án gây ồn ào trong dư luận, gọi tắt là vụ PCI, đã khép lại với kết luận của tòa án: “Bị cáo Huỳnh Ngọc Sĩ có nhân thân tốt, có quá trình cống hiến lâu dài, gia đình có công với cách mạng, quá trình làm việc đã đạt được nhiều thành tích tốt được biểu dương.
Tương tự, bị cáo Lê Quả cũng có quá trình hoạt động cống hiến lâu dài, bản thân là một nhà hoạt động khoa học đạt được nhiều thành tích, nhân thân tốt, hiện bị cáo đã về hưu, sức khỏe yếu… do đó cần phải xem xét, giảm nhẹ hình phạt”.
Mọi sự so sánh đều là khập khiễng, tuy nhiên, vấn đề là không đầy hai tháng sau, nguyên Giám đốc Nông trường Sông Hậu Trần Ngọc Sương bị TA tỉnh Cần Thơ xử 8 năm tù, buộc bồi thường 4,3 tỷ đồng, mặc dù bà có “nhân thân tốt” là Anh hùng Lao động. Ngoài ra, lá đơn của 110 người dân xin ở tù thay cũng nói lên phần nào “nhân thân tốt” của bà Sương.
Trước hai mức án quá chênh lệch, nhiều người không khỏi thắc mắc: Khi nào thì “nhân thân tốt” được tính là yếu tố để tòa xem xét, giảm nhẹ hình phạt? Hay nói chung, công, tội phải rạch ròi?
Câu chuyện “nhân thân tốt” cũng cho thấy một thực tế: Sự hiểu biết, kiến thức về pháp luật của người dân ở ta còn rất hạn chế; bản thân nền tư pháp Việt Nam cần nỗ lực hoàn thiện rất nhiều để không còn những bản án gây bức xúc cho quá đông dư luận; và cuối cùng, đường tới Nhà nước pháp quyền… ở ta phải chăng vẫn còn là “đường xa vạn dặm”?
Nhức nhối ở một loạt tập đoàn kinh tế Nhà nước
Trong vòng 8 năm trên cương vị TGĐ và nay là Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp Than & Khoáng sản Việt Nam (TKV), ông Đoàn Văn Kiển hai lần bị kỷ luật cảnh cáo về Đảng. Tháng 9 năm nay, ông bị cách chức.
Một trong những sai lầm, khuyết điểm của ông Kiển là buông lỏng quản lý, để xảy ra tình trạng khai thác than trái phép kéo dài (trong đó có hiện tượng cán bộ thuộc TKV móc ngoặc, bán than ra ngoài), góp phần làm tình hình buôn lậu than thêm phức tạp. (10 triệu tấn bị xuất lậu sang Trung Quốc, tính tới năm 2008).
Ông Đoàn Văn Kiển. Ảnh: Tiền Phong
Ở địa vị người đứng đầu một tập đoàn lớn trong một ngành công nghiệp lớn, ông Đoàn Văn Kiển tất nhiên phải chịu trách nhiệm về thực trạng đó. Dù vậy, trong những phát biểu của ông Đoàn Văn Kiển, có một điểm chúng ta cần lưu ý:
“Có sự vênh nhau giữa quy định của Luật Khoáng sản và Điều lệ của TKV. Nên nếu chỉ xét theo luật thì TKV sai, nhưng xét theo Điều lệ thì TKV không sai… Rõ ràng cơ chế chính sách cần có những điều chỉnh cho phù hợp”.
“… Trong cơ chế của mình nhiều cái ràng buộc, DNNN không phải muốn làm gì thì làm, không phải cái gì mình cũng tự quyết được”.
Đây là một thực tế cần được xem xét: sự ràng buộc của cơ chế đối với doanh nghiệp (tư nhân cũng như Nhà nước).
Trở lại với những gì vừa xảy ra ở Nông trường Sông Hậu, nơi bà cựu giám đốc vừa bị kết án về tội lập quỹ trái phép. Mặc dù trên thực tế, gần như DN nào ở Việt Nam cũng có thể lập quỹ để chi những khoản không thể không chi (ví dụ tiếp khách), nhưng chiểu theo luật, làm thế là phi pháp. Đó chính là "cái bẫy" của cơ chế mới mà hai cha con bà Trần Ngọc Sương đã rơi vào, tạo ra một vụ án với nhiều day dứt.
Bà Ba Sương. Ảnh: Đất Việt
Những tháng cuối năm, dư luận lại một lần nữa sôi lên khi kiểm toán công bố thu nhập của một số lãnh đạo ở SCIC: 78,7 triệu đồng/tháng. Trong khi hiệu quả đầu tư của SCIC còn chưa rõ ràng, gần một nửa số doanh nghiệp SCIC tiếp nhận chỉ đạt lợi nhuận dưới 10%, nhiều đơn vị còn thua lỗ…
Những thông tin về SCIC mà dư luận ghi nhận được lại bổ sung thêm nhức nhối về hoạt động của khối DNNN. Mặc dù, theo các chuyên gia về quản trị, nếu vượt qua được các vướng mắc về cơ chế quản lý và vận hành, DNNN có thể nâng cao đáng kể hiệu quả hoạt động.
Cơ chế, phải chăng toàn bộ vấn đề nằm ở cơ chế?
Bên cạnh yếu tố con người, câu chuyện cơ chế chắc sẽ còn được đặt ra dài dài, bởi đó có lẽ đang là vật cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh ở nước ta hiện nay.
